Open Source is vrije - en vaak ook gratis - software. 'Vrij' is waar de problemen beginnen. Voor sommige mensen is 'vrij' een ander woord voor 'waardeloos', voor anderen is Open Source alles en staat het concept van commerciële software gelijk aan een misdaad tegen de menselijkheid. De waarheid hangt af van uw gezichtspunt...

Om het heden te begrijpen dient men het verleden te kennen.

Begindagen

In de begindagen van IT was er geen andere manier om aan software te komen dan het zelf te bouwen. Commerciële partijen waren net begonnen en 'shrink wrapped' software werd beschouwd als 'niet klaar' voor zakelijk gebruik. Bedrijven huurden pelotons analisten, ontwikkelaars en systeembeheerders om te bereiken wat zij nodig hadden. Resultaat: schreeuwend hoge kosten, maar perfect aangepast op de bedrijfsbehoeften.

In de volgende jaren werd 'shrink wrapped' software volwassen. Ofschoon de ontwikkelkosten extreem hoog waren voor het leverende bedrijf, kon men deze kosten terug verdienen door grootschalige verkoop. Om hoge omzetaantallen te bereiken richtte men zich met name op de eindgebruikers. De zogenaamde 'standaard software' als office-suites begonnen te verschijnen. Mensen beseften algauw dat 'standaard' software zo zijn voordelen had: beduidend lagere kosten en - nog veel belangrijker - een mogelijkheid tot communicatie over de bedrijfsgrenzen heen. Resultaat: lagere kosten, gestandaardiseerde functionaliteit en communicatie.

Hedendaagse commerciële software

Het 'shrink wrap' paradigma werd overgezet naar het bedrijfsdomein. Maar hier trad een probleem op: geen enkel bedrijf is hetzelfde, ongeacht hoe 'standaard' software is. Bedrijven veranderen voortdurend, evenals wetten en de bedrijfssoftware dient deze veranderingen te volgen. De industrie vond daarom 'geparametriseerde' software uit - software met heel veel knoppen om in te drukken en instellingen om in te stellen met als doel het aan te kunnen passen aan de bedrijfsbehoeften. De complexiteit van dit type software is vaak zo groot dat men diverse zogenaamde 'consultants' in moet huren om de juiste knoppen in te drukken en de juiste instellingen in te stellen. Resultaat: lagere kosten door ge-outsource'te ontwikkeling, maar nog steeds erg kostbaar. Een neveneffect werd zichtbaar: vele consultants konden hun eigen bedrijf starten om ondersteuning te leveren voor dit type software.

Door de jaren realiseerden bedrijven zich nog iets anders - bedrijven zijn niet voor eeuwig, ook niet softwarebedrijven. Wanneer men software koopt van een bedrijf en dit bedrijf gaat op de fles, dan heeft de koper geen ander optie dan naar een ander bedrijf te gaan en iets anders te kopen. Resultaat: hoge conversiekosten, dubbele investeringen en verlies aan productiviteit.

Open Source software

En toen was er Open Source. In plaats van te kiezen tussen kopen en bouwen, kwam er een derde optie: co-creatie. Kies de software die zo dicht mogelijk bij de behoeften ligt en ontwikkel vanaf daar. Resultaat: lagere ontwikkelkosten door jump-starting, leveranciersonafhankelijkheid en het ontstaan van waardenetwerken tijdens het proces.

Wat is dan de wrijving rond 'vrij' in Open Source?

Mensen die hard werken om iets te bereiken, verwachten erkenning en geld om van te leven. Er is niets verkeerds aan deze manier van denken - alleen past hij niet zo goed bij Open Source. In Open Source werken mensen hard om iets te bereiken, geven het vervolgens weg en hopen op niets dan erkenning voor de geleverde dienst. Vanuit een commercieel perspectief tenderen mensen voor de hoogste prijs/kwaliteit verhouding te gaan. Economie dicteert dat - gegeven gelijkwaardige gratis en commerciële software - de commerciële software niet te verkopen is. Dit ruïneert de markt voor de commerciële partijen. Geen kopers, geen inkomen. Einde voor de 'oude denkers'?

Vanuit het perspectief van de 'kopers' van Open Source software verandert alles ten goede. Investeringskosten zijn dramatisch lager. Er is niet langer een afhankelijkheid van commerciële partijen. U bent in regie over de te nemen richting in ontwikkeling. U profiteert van andere partijen die de software co-creëren. Maar... waar is het addertje? Afgezien van het feit dat u zelf verantwoordelijk voor uw slagen of falen zijn er geen. Er is niemand om de schuld op af te schuiven als het niet gaat zoals u wilt. En als anderen het concept Open Source niet respecteren en alle ontwikkelingen voor henzelf houden, zal de software over tijd zich niet zodanig evolueren dat u daarvan kunt profiteren. Dat is alles.

Hoe worden ze dan betaald?

Er is geen reden om Open Source software niet te verkopen. Jawel, dat las u goed, Open Source software kan net als alle andere software gewoon verkocht worden. Vrij is geen synoniem voor gratis. Echter, omdat de koper de vrijheid heeft om de software gratis weg te geven, blijft een bedrijf dat zich baseert op het verkopen van Open Source software niet lang overeind. Betere businessmodellen werden ontwikkeld. Enkele lijken dominant te zijn, die we hier voor u uitleggen.

Gedeelde corporate development

Als corporate developer, een ontwikkelaar die verbonden is aan een bedrijf dat niet zijn core business in IT heeft, is het vaak een te grote klus om een complex product op eigen kracht te onderhouden. Het bedrijf loopt hier risico - weinig ontwikkelaars, hoog gespecialiseerd dus aantrekkelijk voor andere bedrijven... u kunt het plaatje zelf wel invullen. Dus in plaats van het riskeren van persoonlijke afhankelijkheden en hoge ontwikkelkosten, deel de software met iedereen die daar interesse in heeft in ruil voor continuïteit, stabiliteit, kwaliteitscontrole, co-creatie en gedeelde werklast voor het bedrijf. De corporate developer houdt zijn/haar profiel wanneer hij/zij het bedrijf verlaat. Dit is echt een win/win-situatie. In dit soort Open Source gebruik worden uitsluitend immateriële rekeningen betaald. Dit lijkt het meest gebruikte model.

Gesplitste licenties

Het is mogelijk om licenties te gebruiken die commercieel gebruik tegen gaan. Dit type Open Source software staat u toe de volledige software te gebruiken voor niet-commerciële doelstellingen, maar zodra u er geld aan wilt verdienen, bent u verplicht een commerciële licentie af te sluiten. Dit stelt bedrijven in de gelegenheid om de software te testen en uit te proberen tot het punt dat het 'geschikt voor gebruik' wordt verklaard.

Dienstenmodel

Veel Open Source bedrijven geven hun software gratis weg en verkopen u hun diensten. Diensten kunnen uiteenlopen van onderwijs tot onderhoudscontracten, u verzint het maar. Deze bedrijven nemen een echt risico - geen enkel bedrijf kan een ander bedrijf ervan weerhouden op basis van dezelfde software soortgelijke diensten te ontwikkelen en aan te bieden. Echter, zolang de bedrijven niet in dezelfde vijver vissen en bijdragen aan de software, heeft iedereen hier profijt van.

Freemium

Geef 80% van de software gratis weg en verkoop de resterende 20% als premium software. Dit is het zogenaamde 'freemium' model, dat met name geschikt is voor dienstenleveranciers. In dit geval is de licentie van het gratis deel essentieel. Sommige licenties verbieden een combinatie van vrij en commercieel gebruik. Het is overduidelijk hoe dienstenleveranciers hiervan kunnen profiteren, aangezien zij niet de software weggeven maar de dienst en zij zich daarom vrijwel zonder na te denken op Open Source software kunnen baseren.

Er zijn nog andere modellen, maar die lijken aanzienlijk minder in gebruik. Eén voorbeeld hiervan is verstorende Open Source. Het enige doel van dit soort Open Source software is het doorbreken van het monopolie van een commerciële softwareleverancier. Dit kan veel aandacht opleveren, wat beschouwd kan worden als het equivalent van een verreikende reclamecampagne. Veel mensen krijgen warme gevoelens wanneer zij een David een Goliath zien aanvallen, zelf als die zijn doel niet bereikt, met als gevolg dat de namen van de David's en hun ondersteunende partijen goed bekend raken.

Conclusie

Open Source wordt vaak vergeleken met 'shrink wrapped' software. Het is echter nooit de bedoeling geweest dat Open Source software zich hiermee zou willen meten, op een paar zeldzame uitzonderingen na als OpenOffice.org en the Gimp. Als men echter Open Source beschouwt als een derde optie naast eigen ontwikkeling en kopen, dan heeft het een eigen bestaansrecht en heeft het bovendien vele voordelen boven de andere twee. De rekening wordt altijd betaald, zij het niet altijd met geld. De werkelijke kracht van Open Source ligt echter in het ontsluiten van co-creatie. Geen enkele andere software-verwervingsmethode deelt deze eigenschap.